Financiële misdaad, een speeltuin voor de plunderaars van de planeet

Financiële misdaad, een speeltuin voor de plunderaars van de planeet

Tot 281 miljard dollar: dat is het bedrag dat criminelen die de natuurlijke rijkdommen plunderen elk jaar opstrijken. Om hun netwerken te helpen ontmantelen, hebben WWF, TRAFFIC en hun partners net een grootschalig financieel onderzoeksprogramma in Europa opgezet, UNITE1, dat door het fonds voor de interne veiligheid van de EU wordt gefinancierd.

De milieucriminaliteit– de handel in wilde soorten, illegale boskap, verboden visvangst en de afvalsmokkel – is enorm omvangrijk. Ze haalt zelfs een triest record: dit is de derde meest winstgevende misdaadsector ter wereld, na drugshandel en valsmunterij. Om het zenuwcentrum van de grootschalige criminele netwerken te ontmantelen, moet men hun dubieuze financiële operaties uitspitten… Een enorm complexe uitdaging, die het consortium van het project UNITE wil aanpakken met een nieuwe missie van twee jaar over heel Europa. 

Miljarden dollars gestolen, onze natuur verwoest

Allerlei financiële operaties maken de netwerken onzichtbaar: transacties in contanten, het witwassen van geld, de omkoping van ambtenaren om illegale vergunningen te verkrijgen, internationale bankoverschrijvingen via legitieme ondernemingen… Dat alles blijft grotendeels ongestraft: vandaag wordt slechts 1% van de criminele winsten in beslag genomen. 

“De autoriteiten voeren momenteel vrijwel geen financieel onderzoek naar de milieumisdaad. Betrapte stropers worden aangehouden, maar men gaat zelden hoger in op criminele ladder om de mensen aan de top te straffen. Als er ernstig financieel onderzoek zou gebeuren, zou men de witwaspraktijken aan het licht kunnen brengen, die veel zwaarder worden bestraft. Bovendien zouden de staten het geld dan kunnen recupereren en zo de criminele netwerken verzwakken”, verklaart Emilie Van der Henst, die het project UNITE voor WWF-België en TRAFFIC leidt. 

Niemand wordt als stroper geboren

Elk jaar worden wereldwijd honderden stropers gearresteerd en vaak tot zware straffen veroordeeld, die afschrikkend zouden moeten werken. Dit houdt echter geen rekening met de wanhopige situatie waarin de meeste daders verkeerden toen ze dit illegale werk aanvaardden. Tijdens een gevangenisbezoek legt een jonge Afrikaanse veroordeelde het uit: “Ik wilde alleen maar dat mijn zoon naar school zou kunnen. Dat hij een kans zou krijgen die ik niet had toen ik klein was. Ik wist dat ik de wet overtrad, maar ik nam dat risico omdat ik vond dat het doel voor mijn familie de middelen rechtvaardigde.” 

Zonder het illegale en ernstige karakter van het stropen te minimaliseren, moeten we de misdadige bedoelingen van mensen in dergelijke situaties nuanceren. 70% van de in de gevangenis ondervraagde stropers in het kader van een studie van TRAFFIC vertelt hetzelfde verhaal: ze hadden geen economische alternatieven om in de behoeften van hun gezin te voldoen. En die daders tegen wil en dank ontvangen vaak slechts een heel klein deel van de opbrengst van hun vergrijp. 

Verder kijken dan de stropers

Het oppakken van stropers lost dus weinig op. De kern van het probleem ligt elders, in obscure en moeilijk te ontmantelen sferen. “De stropers zijn slechts heel kleine schakeltjes van de keten. Het kan niemand schelen of zij de gevangenis ingaan”, zegt Emilie Van der Henst. We moeten natuurlijk de valstrikken uit de bossen verwijderen en op heterdaad betrapte stropers aanhouden, maar dat volstaat lang niet om deze enorme milieumisdaad te verslaan.

Want tussen die kleine stropers en de koper van het illegale product (ivoor, bushmeat, hout, vis …) loopt een lange toeleveringsketen. En de personen die zich het meest verrijken zijn vaak degenen die hun handen het minst vuilmaken. “Het is zoals met een huurmoordenaar: de persoon die de trekker overhaalt, is veel gemakkelijker te vinden dan de opdrachtgever. De grote vissen zijn veel moeilijker te vangen, want zij verschuilen zich achter allerlei financiële operaties”, besluit Emilie Van der Henst.

TRAFFIC of bird

Drastische maatregelen voor de toekomst

Tot op de dag van vandaag blijft het plunderen van de planeet een winstgevende activiteit met veel te weinig risico’s voor de daders. Inmiddels wordt de planeet beetje bij beetje leeg gehaald: in 2020 toonde het Living Planet Report van WWF een achteruitgang met 68% van de populaties zoogdieren, vogels, amfibieën, reptielen en vissen tegenover 1970. De smokkel is daar gedeeltelijk verantwoordelijk voor. Het project UNITE wil een eind maken aan deze situatie. Het zal als eerste stap de modus operandi van de criminele netwerken in Europa bestuderen. Deze casestudy’s zullen dan dienen voor de opleiding van stakeholders die de kennis kunnen gebruiken om de criminele netwerken op te doeken: politie, procureurs, banken, … 

Meer info over 'unite' Schrijf je in op onze maandelijkse newsletter

1.UNITE is een door de Franse Gendarmerie gecoördineerd project in samenwerking met WWF, TRAFFIC (technische ondersteuning zonder subsidie), de Spaanse Guardia Civil, de Italiaanse Carabinieri, de Slowaakse en Hongaarse politie en IFAW. Het project wordt gefinancierd door het fonds voor de interne veiligheid van de Europese Unie.

Afwijzing van aansprakelijkheid: de inhoud van dit artikel vertolkt uitsluitend de mening van zijn auteur en is zijn exclusieve verantwoordelijkheid. De Europese Commissie wijst elke aansprakelijkheid af voor het gebruik van de informatie die het bevat.